(6-7) Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve sapıklarınkine değil.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comKÖK DOSYASI
هدي
ileten · iletir · kurban · bir yol
Ayetlerdeki bağlamsal karşılıklar · Quran.com
- Kullanım
- 316
- Ayet
- 268
- Sure
- 62
Özgün Türkçe okuma notu
Yol gösterme ve armağan
Kaynak kök kimliği هدي olarak korunur; Müfredât başlığı هدى biçimindedir. Yazım eşlemesi, yol gösterme ile hediye kullanımını tek bir sözlük karşılığına indirmez.
KuranLugat editoryal notu · Kaynakla karşılaştırılmıştır; uzman incelemesinden geçmiş bir tanım veya yayımlanmış çeviri değildir.
Klasik maddede ayrım
İbn Fâris هدي maddesinde iki yön ayırır: rehberlik için önden gitmek ve bir yakınlık göstergesi göndermek. Yol gösteren, öncü ve hayvanın öndeki kısmı ilk açıklama çevresinde; hediye ve gönderilen şeyler ikinci çevrede ele alınır. Maddede ayrıca hemzeli هدأ kullanımının başka bir açıklamaya bağlı olduğu belirtilir. Bu yüzden benzer görünen harfleri otomatik birleştirmek kaynak yöntemine de uymaz. Kaynağın ayrımlarını korumak, aile içindeki çeşitliliği daha anlaşılır kılar. (İbn Fâris, Mekāyîs, 6/42–6/43.)
Ayet içinde okuma
Fâtiha 1:6’daki ٱهْدِنَا ifadesi, doğru yola yönelme talebidir. Neml 27:35’te بِهَدِيَّةٍ, elçilerle gönderilecek armağan bağlamındadır. Kaynak morfolojisi bu iki biçimi aynı köke bağlar, fakat ayetler aynı eylemi anlatmaz. İlk örnekte yönelinen yol, ikinci örnekte gönderme ve geri dönecek elçiler cümlenin anlamını sınırlar. Dizin kök ailesini buldurur; bağlam hangi kullanımın söz konusu olduğunu belirler.
Kökün kelime ailesi
Ayetlerdeki kullanımlar
Vurgulu kelimeler bu kök grubuna aittir. İncele ile özgün dil bilgisi çözümlemesini açın.
268 ayetin ilk 8 tanesi
Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır. Allah'a karşı gelmekten sakınanlar için yol göstericidir.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comأُو۟لَٰٓئِكَişte onlarعَلَىٰüzeredirlerهُدًىbir hidayetمِّنRablerindenرَّبِّهِمْوَأُو۟لَٰٓئِكَve işteهُمُonlardırٱلْمُفْلِحُونَumduklarına erenler
İşte onlar Rab'lerinden (gelen) bir doğru yol üzeredirler ve kurtuluşa erenler de işte onlardır.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comأُو۟لَٰٓئِكَişte onlarٱلَّذِينَsatın aldılarٱشْتَرَوُا۟ٱلضَّلَٰلَةَsapıklığıبِٱلْهُدَىٰhidayet karşılığındaفَمَاetmediرَبِحَتkârتِّجَٰرَتُهُمْticaretleriوَمَاve değildirكَانُوا۟olanlardanمُهْتَدِينَdoğru yolu bulan
İşte onlar, hidayete karşılık sapıklığı satın almış kimselerdir. Bu yüzden alışverişleri onlara kar getirmemiş ve (sonuçta) doğru yolu bulamamışlardır.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comإِنَّٱللَّهَAllahلَاdeğildirيَسْتَحْىِۦٓçekinecekأَنmisal vermektenيَضْرِبَمَثَلًاbir örneğiمَّاgibiبَعُوضَةًbir sivrisineğiفَمَاhatta olanıفَوْقَهَافَأَمَّاgerçektenٱلَّذِينَkimselerءَامَنُوا۟inananفَيَعْلَمُونَbilirlerأَنَّهُkesinlikle oٱلْحَقُّhaktır (gerçektir)مِنRablerindenرَّبِّهِمْوَأَمَّاve iseٱلَّذِينَedenlerكَفَرُوا۟inkarفَيَقُولُونَderler kiمَاذَآneyiأَرَادَistedi (kasdetti)ٱللَّهُAllahبِهَٰذَاbuمَثَلًايُضِلُّsaptırırبِهِۦonunlaكَثِيرًاbir çoğunuوَيَهْدِىve yine yola getirirبِهِۦonunlaكَثِيرًاوَمَاsaptırmazيُضِلُّبِهِۦٓonunlaإِلَّاbaşkasınıٱلْفَٰسِقِينَfasıklardan
Allah, bir sivrisineği, ondan daha da ötesi bir varlığı örnek olarak vermekten çekinmez. İman edenler onun, Rablerinden (gelen) bir gerçek olduğunu bilirler. Küfre saplananlar ise, "Allah, örnek olarak bununla neyi kastetmiştir?" derler. (Allah) onunla birçoklarını saptırır, birçoklarını da doğru yola iletir. Onunla ancak fasıkları saptırır.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comقُلْنَاdedikٱهْبِطُوا۟ininمِنْهَاoradanجَمِيعًافَإِمَّاzamanيَأْتِيَنَّكُمsize geldiğiمِّنِّىbendenهُدًىbir hidayetفَمَنkimlerتَبِعَuyarsaهُدَاىَbenim hidayetimeفَلَاartık yokturخَوْفٌbir korkuعَلَيْهِمْonlaraوَلَاve olmazlarهُمْonlarيَحْزَنُونَüzülenlerden
"İnin oradan (cennetten) hepiniz. Tarafımdan size bir yol gösterici (peygamber) gelir de kim ona uyarsa, onlar için herhangi bir korku yoktur, onlar üzülmeyeceklerdir" dedik.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comوَإِذْve haniءَاتَيْنَاvermiştikمُوسَىMusa'yaٱلْكِتَٰبَKitapوَٱلْفُرْقَانَve furkanلَعَلَّكُمْbelkiتَهْتَدُونَhidayete erersiniz (diye)
Hani, doğru yolu tutasınız diye Musa'ya Kitab'ı (Tevrat'ı) ve Furkan'ı vermiştik.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comقَالُوا۟dediler kiٱدْعُdu'a etلَنَاbizim içinرَبَّكَRabbineيُبَيِّنaçıklasınلَّنَاbizeمَاnasıl bir şey olduğunuهِىَonunإِنَّziraٱلْبَقَرَo inekتَشَٰبَهَbenzer geldiعَلَيْنَاbizeوَإِنَّآama mutlaka bizإِنeğerشَآءَdilerseٱللَّهُAllahلَمُهْتَدُونَhidayeti buluruz
"Bizim için Rabbine dua et de onun nasıl bir sığır olduğunu bize açıklasın. Çünkü sığırlar, bizce, birbirlerine benzemektedir. Ama Allah dilerse elbet buluruz" dediler.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.com