(Allahım!) Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comKÖK DOSYASI
عبد
kul · kulu · köle · kullar
Ayetlerdeki bağlamsal karşılıklar · Quran.com
- Kullanım
- 275
- Ayet
- 251
- Sure
- 57
Özgün Türkçe okuma notu
Kulluk ve toplumsal statü
عبد ailesi ibadet etme yanında sahip olunan kişi statüsünü de ifade eder. Kaynaklar bu kullanımları incelerken yumuşaklık, boyun eğme ve başka bir kolda sertlik örnekleri verir.
KuranLugat editoryal notu · Kaynakla karşılaştırılmıştır; uzman incelemesinden geçmiş bir tanım veya yayımlanmış çeviri değildir.
Klasik maddede ayrım
İbn Fâris عبد maddesinde iki karşıt yön belirtir: yumuşaklık ve boyun eğme; sertlik ve katılık. İlk bölümde köle, ibadet eden kişi ve boyun eğdirilmiş yol gibi örnekler vardır. Son bölümde kumaşın sağlamlığı ve bir şeye karşı öfke veya tepki gibi kullanımlar ele alınır. Râgıb’ın maddesi de kulluk ve ibadetin farklı nispetlerini ayrıca tasnif eder. Bu çeşitlilik, aynı harflerin bulunduğu her kelimeye tek bir toplumsal veya dinî tanım vermeyi engeller. (İbn Fâris, Mekāyîs, 4/205–4/207.) Râgıb, el-Müfredât, 1/542–1/543.
Ayet içinde okuma
Fâtiha 1:5’te نَعْبُدُ ifadesi doğrudan hitap ve yardım istemeyle birlikte gelir. Nahl 16:75’te ise عَبْدًا مَمْلُوكًا, bir karşılaştırma örneğinde sahip olunan ve bir şeye gücü yetmeyen kişi olarak nitelenir. İlk ayette eylem ve yöneliş, ikinci ayette örnekteki kişinin statüsü ve imkânı öne çıkar. Bu bağlam farkı korunmadan iki kullanımı aynı Türkçe sözle açıklamak yetersiz kalır. İnceleme, ayetin söylediğiyle tarihsel sözlük örneklerini birbirine karıştırmamalıdır.
Kökün kelime ailesi
Ayetlerdeki kullanımlar
Vurgulu kelimeler bu kök grubuna aittir. İncele ile özgün dil bilgisi çözümlemesini açın.
251 ayetin ilk 8 tanesi
يَٰٓأَيُّهَاEy!ٱلنَّاسُinsanlarٱعْبُدُوا۟kulluk edinرَبَّكُمُRabbinizeٱلَّذِىo ki;خَلَقَكُمْsizi yarattıوَٱلَّذِينَve o ki;مِنsizden öncekileriقَبْلِكُمْلَعَلَّكُمْbelkiتَتَّقُونَkorunursunuz
Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize ibadet edin ki, Allah'a karşı gelmekten sakınasınız.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comوَإِنeğerكُنتُمْisenizفِىiçindeرَيْبٍşüpheمِّمَّاsana indirdiğimizdenنَزَّلْنَاعَلَىٰkulumuz (Muhammed)eعَبْدِنَافَأْتُوا۟haydi getirinبِسُورَةٍbir sureمِّنonun gibiمِّثْلِهِۦوَٱدْعُوا۟ve çağırınشُهَدَآءَكُمşahitleriniziمِّنbaşkadanدُونِٱللَّهِAllahإِنeğerكُنتُمْisenizصَٰدِقِينَdoğru
Eğer kulumuza (Muhammed'e) indirdiğimiz (Kur'an) hakkında şüphede iseniz, haydin onun benzeri bir sure getirin ve eğer doğru söyleyenler iseniz, Allah'tan başka şahitlerinizi çağırın (ve bunu ispat edin).
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comوَإِذْve haniأَخَذْنَاbiz almıştıkمِيثَٰقَbir sözبَنِىٓoğullarındanإِسْرَٰٓءِيلَİsrailلَاkulluk etmeyeceksinizتَعْبُدُونَإِلَّاbaşkasınaٱللَّهَAllah'tanوَبِٱلْوَٰلِدَيْنِve anaya-babayaإِحْسَانًاiyilik edeceksinizوَذِىveٱلْقُرْبَىٰyakınlaraوَٱلْيَتَٰمَىٰve yetimlereوَٱلْمَسَٰكِينِve yoksullaraوَقُولُوا۟ve söyleyinلِلنَّاسِinsanlaraحُسْنًاgüzel sözوَأَقِيمُوا۟ve kılınٱلصَّلَوٰةَnamazıوَءَاتُوا۟ve verinٱلزَّكَوٰةَzekatıثُمَّsonraتَوَلَّيْتُمْdöndünüzإِلَّاhariçقَلِيلًاpek azınızمِّنكُمْsizden olanوَأَنتُمve sizمُّعْرِضُونَyüz çeviriyorsunuz
Hani, biz İsrailoğulları'ndan, "Allah'tan başkasına ibadet etmeyeceksiniz, anne babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara iyilik edeceksiniz, herkese güzel sözler söyleyeceksiniz, namazı kılacaksınız, zekatı vereceksiniz" diye söz almıştık. Sonra pek azınız hariç, yüz çevirerek sözünüzden döndünüz.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comبِئْسَمَاne kötüdürٱشْتَرَوْا۟sattıkları şeyبِهِۦٓonunlaأَنفُسَهُمْkendileriniأَنiçinيَكْفُرُوا۟inkar etmekبِمَآşeyiأَنزَلَindirdiğiٱللَّهُAllah'ınبَغْيًاçekemeyerekأَن(vahiy) indirmesiniيُنَزِّلَٱللَّهُAllah'ınمِنlutfundanفَضْلِهِۦعَلَىٰüzerineمَنkimseninيَشَآءُdilediğiمِنْkullarındanعِبَادِهِۦفَبَآءُوuğradılarبِغَضَبٍgazabعَلَىٰüstüneغَضَبٍوَلِلْكَٰفِرِينَve inkar edenler içinعَذَابٌbir azab vardırمُّهِينٌalçaltıcı
Karşılığında nefislerini sattıkları şeyi kıskançlıkları sebebiyle Allah'ın, kullarından dilediğine lütfuyla indirdiği vahyi inkar etmeleri ne kötüdür! Bu yüzden gazap üstüne gazaba uğradılar. İnkar edenlere alçaltıcı bir azap vardır.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comأَمْyoksaكُنتُمْsizشُهَدَآءَşahit miydinizإِذْzamanحَضَرَgeldiğiيَعْقُوبَYa'kub'aٱلْمَوْتُölüm haliإِذْo zamanقَالَ(Ya'kub) dedi kiلِبَنِيهِoğullarınaمَاneyeتَعْبُدُونَkulluk edeceksinizمِنۢbenden sonraبَعْدِىقَالُوا۟dediler kiنَعْبُدُkulluk edeceğizإِلَٰهَكَsenin tanrınaوَإِلَٰهَve tanrısınaءَابَآئِكَatalarınإِبْرَٰهِۦمَİbrahimوَإِسْمَٰعِيلَve İsma'ilوَإِسْحَٰقَve İshak'ınإِلَٰهًاTanrı'sınaوَٰحِدًاtekوَنَحْنُve bizلَهُۥO'naمُسْلِمُونَteslim olanlarız
Yoksa siz Yakub'un, ölüm döşeğinde iken çocuklarına, "Benden sonra kime ibadet edeceksiniz?" dediği, onların da, "Senin ilahına ve ataların İbrahim, İsmail ve İshak'ın ilahı olan tek bir ilaha ibadet edeceğiz; bizler O'na boyun eğmiş müslümanlarız." dedikleri zaman orada hazır mı bulunuyordunuz?
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comصِبْغَةَboyası (ile boyan)ٱللَّهِوَمَنْve kimdirأَحْسَنُdaha güzeliمِنَAllah'tanٱللَّهِصِبْغَةًوَنَحْنُve biz ancakلَهُۥO'naعَٰبِدُونَkulluk ederiz
"Biz, Allah'ın boyasıyla boyanmışızdır. Boyası Allah'ınkinden daha güzel olan kimdir? Biz ona ibadet edenleriz" (deyin).
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.comيَٰٓأَيُّهَاEyٱلَّذِينَkimselerءَامَنُوا۟inananlarكُلُوا۟yeyinمِنiyilerindenطَيِّبَٰتِمَاne kiرَزَقْنَٰكُمْsize rızık olarak verdikوَٱشْكُرُوا۟ve şükredinلِلَّهِAllah'aإِنeğerكُنتُمْisenizإِيَّاهُyalnızca onaتَعْبُدُونَ(ona) tapıyor
Ey iman edenler! Eğer siz ancak Allah'a kulluk ediyorsanız, size verdiğimiz rızıkların iyi ve temizlerinden yiyin ve Allah'a şükredin.
Diyanet İşleri meali · Kelime karşılıkları: Quran.com